Datassist
  • Yayınlanma:
  • Güncellendi:

SGK Çıkış Kodu 03: Kod Seçimi ve Bildirim Rehberi

SGK çıkış kodu 03, istifa bildirimlerinde doğru kod seçimini gerektirir. Benzer kodların farklarını, bildirim sürecini ve hatalı kodun düzeltilmesini inceleyin.

SGK Çıkış Kodu 03 ve İstifa Kodu: İşten Ayrılma Bildiriminde Kod SeçimiUzmanlar tarafından incelenmiştir

Bordro ve İK Süreçlerinizi Dönüştürün

Operasyonel yükü azaltın, mevzuat uyumunu güçlendirin ve süreçlerinizi tek noktadan yönetin.

Demo Talep Et

Bu yazıyı yapay zekâ ile özetleyin

Bu rehber, SGK çıkış kodu seçimi ve bildirimin hazırlanmasına odaklanır. İstifa sonrası tazminat, izin alacakları ve son bordro başlıkları için istifa sonrası haklar ve son bordro rehberini inceleyebilirsiniz.

SGK bildirgesinde seçilen kod, işsizlik ödeneği başvurusunun ilk incelemesini ve feshe ilişkin kayıtların değerlendirilmesini etkiler. Ancak bildirim kodu, gerçek fesih nedeninden doğan kıdem tazminatı, ücret ve diğer işçilik alacaklarını tek başına ortadan kaldırmaz. 03 SGK çıkış kodunun yanlış kullanılması düzeltme, itiraz veya yargı süreci gerektirebilir.
Türkiye’de 500’den fazla işletmenin bordro süreçlerini yöneten Datassist olarak, SGK kod seçim hatalarının en yaygın uyum sorunları arasında yer aldığını gözlemliyoruz. Hangi durumda hangi kodun doğru olduğu ve yanlış kodu nasıl düzelteceğiniz çoğu bordro ekibi tarafından tam olarak bilinmiyor.

SGK çıkış kodu nasıl seçilir? 03, 23, 24 ve 25

SGK çıkış kodu 03, belirsiz süreli iş sözleşmesinin işçi tarafından feshini, yani istifayı gösterir. Kod 23, 24 ve 25 ile ayrım, aşağıdaki karşılaştırma bölümünde ele alınır. Çalışanın kıdem, ihbar ve son bordro hakları için istifa sonrası haklar rehberini inceleyebilirsiniz.

SGK mevzuatı kapsamında işverenlerin, işten ayrılan çalışan için e-Sigorta kanalıyla Sigortalı İşten Ayrılış Bildirgesi vermesi zorunludur. Bildirimdeki kod, gerçek fesih nedenine uygun seçilmelidir.

Mevzuat Notu: 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu kapsamında işverenlerin, 4/a sigortalısının işten ayrılışını hizmet akdinin sona erdiği tarihi izleyen 10 gün içinde e-Sigorta kanalıyla SGK’ya bildirmesi zorunludur. Bu sürenin aşılması hâlinde idari para cezası uygulanır.

“(4A) B.siz sür. iş söz. işçi taraf. feshi (istifa)” ne demek?

SGK’nın resmî işten ayrılış nedenleri listesinde ve e-Devlet ekranında görülebilen “(4A) B.siz sür. iş söz. işçi taraf. feshi (istifa)” ifadesi, “4/a kapsamında belirsiz süreli iş sözleşmesinin işçi tarafından feshi (istifa)” açıklamasının kısaltılmış biçimidir ve SGK’nın işten ayrılış nedenleri listesinde kod 03 ile eşleşir. İşçi tarafından yapılan haklı fesihlerde ise gerçek fesih nedenine göre kod 23, 24 veya 25 değerlendirilir.

Kod 03’ün Kullanım Koşulları

Aşağıdaki üç koşulun aynı anda sağlanması durumunda kod 03 kullanılmalıdır:

  1. İş sözleşmesi belirsiz süreli olmalıdır.
  2. Fesih kararı işçi tarafından alınmalıdır.
  3. Fesih için 4857 sayılı İş Kanunu’nun 24. maddesi kapsamında haklı bir neden bulunmamalıdır.

Bu üç koşulun tamamı sağlanıyorsa kullanılacak kod 03’tür. Koşullardan biri bile eksikse farklı bir kod devreye girebilir.

Hangi Durumda Kod 03 Kullanılır?

Hangi senaryoda hangi kodun doğru olduğuna bakalım:

Senaryo Doğru Kod Açıklama
Çalışan belirsiz süreli sözleşmeyle ayrılıyor, neden belirtmiyor 03 Klasik istifa
Çalışan “başka bir iş fırsatı çıktı” diyerek ayrılıyor 03 Haklı neden yok, kod 03
Çalışan ücretini alamaması nedeniyle ayrılıyor 25 4857/24-II kapsamında haklı fesih
Çalışan sağlık sorunu nedeniyle ayrılıyor 24 4857/24-I kapsamında haklı fesih
Belirli süreli sözleşme süresi dolarak sona eriyor 05 Sözleşme kendiliğinden bitti
İşveren sözleşmeyi haklı neden olmaksızın sonlandırıyor 04 İşveren feshi

Belirsiz Süreli ile Belirli Süreli Sözleşme Farkı

Kod 03 yalnızca belirsiz süreli iş sözleşmelerinde kullanılır. Belirli süreli bir sözleşmede çalışan işçinin sözleşme bitmeden kendi isteğiyle ayrılması farklı bir kod gerektirir. Sözleşme türünü bordro kaydında net biçimde tutmak, doğru kod seçimini kolaylaştırır. Personel özlük dosyası ve sözleşme belgelerinin dijital ortamda eksiksiz saklanması bu nedenle kritik önem taşır.

Dikkat: Çalışan istifa dilekçesi vermiş olsa bile, sözleşme tipi belirli süreli ise kod 03 hatalıdır. Bildirimi SGK’ya göndermeden önce sözleşme tipini mutlaka kontrol edin.

Ne Zaman Kod 03 Kullanılmaz?

Kod 03, şu durumlarda yanlış seçimdir:

  • 4857 sayılı İş Kanunu’nun 24. maddesi kapsamında haklı bir fesih nedeni mevcutsa (ücret ödenmemesi, fazla mesai ödemelerinin yapılmaması, sözleşme şartlarının tek taraflı değiştirilmesi veya işyeri güvenlik koşullarının sağlanamaması gibi durumlarda), kod 03 kullanılmamalıdır.
  • İşveren baskısı altında “zorla istifa” ettirilen çalışanlar için kod 03 girilmesi hem hukuki hem etik açıdan sorunludur. Yargıtay kararlarında zorla istifa kapsamına giren durumlarda kod seçimi belirleyici bir delil olarak değerlendirilmektedir.

İstifa Kodları Karşılaştırması: 03, 23, 24, 25

Çalışanın kendi feshiyle ilgili birden fazla SGK kodu mevcuttur. Bu kodlar arasındaki seçim tamamen feshin gerekçesine bağlıdır:

Kod Açıklama Kıdem Tazminatı İhbar Tazminatı İşsizlik Ödeneği
03 Belirsiz süreli sözleşmede işçi feshi, haklı neden yok Kural olarak ödenmez Ödenmez Kural olarak alınamaz
23 4857/24-III kapsamında zorunlu nedenle fesih Koşulları varsa ödenir Ödenmez Prim ve başvuru koşulları varsa alınabilir
24 4857/24-I kapsamında sağlık nedeniyle fesih Koşulları varsa ödenir Ödenmez Prim ve başvuru koşulları varsa alınabilir
25 4857/24-II kapsamında ahlak ve iyi niyet kurallarına aykırılık nedeniyle fesih Koşulları varsa ödenir Ödenmez Prim ve başvuru koşulları varsa alınabilir

Haklı Fesih Durumunu Kim Belirler?

Kod seçiminin gerçek fesih nedenine uygun olması esastır. Haklı fesih iddiası, olayın koşulları ile destekleyici belge ve kayıtlar birlikte değerlendirilerek ele alınmalıdır. İşveren kod 03 bildirmişse çalışan düzeltme talebinde bulunabilir, işsizlik ödeneği yönünden İŞKUR’a itiraz edebilir ve uyuşmazlık sürerse yargı yollarına başvurabilir.
Bordro ve İK ekipleri açısından en kritik husus şudur: haklı fesih iddiasını destekleyen belgeler (ödenmemiş ücret dekontları, SGK primlerinin yatırılmadığını gösteren kayıtlar, işyeri güvenlik tutanakları) mevcutsa, bu durum ilgili koda yansıtılmalıdır. Aksi halde şirket, ilerleyen süreçte haksız avantaj sağlamış sayılabilir. Bordro mevzuat uyumunda sistematik yaklaşım bu tür riskleri öngörmeyi kolaylaştırır.

Hatalı Kod Seçiminin Sonuçları ve Düzeltme Prosedürü

SGK bildirgesine yanlış kod girilmesi, hem çalışan hem işveren açısından ciddi sonuçlar doğurur.
Çalışan için riskler:
– Gerçek fesih nedeni ödeneğe hak kazandırdığı hâlde kod 03 bildirilmişse işsizlik ödeneği başvurusu ilk incelemede reddedilebilir.
– Kıdem tazminatı ve diğer işçilik alacakları bakımından ispat uyuşmazlığı oluşabilir.
– Düzeltme, itiraz veya yargı süreci gerekebilir.
İşveren için riskler:
– Gerçek fesih nedenini gizlediği iddiasıyla iş mahkemesine çekilebilir.
– SGK denetimlerinde hatalı bildirimler idari yaptırımlara neden olabilir.
– Kötü niyet tazminatı gündeme gelebilir.
Kod seçim hataları, bordro süreçlerinde en sık karşılaşılan kritik hataların başında gelmektedir. Sistematik bir işten çıkış akışı bu riski önemli ölçüde azaltır.

İşten Ayrılma Tarihini İzleyen 10 Gün İçinde Düzeltme

İşveren, işten ayrılma tarihini izleyen 10 gün içinde e-Sigorta sistemi üzerinden çıkış kodunu düzeltebilir veya hatalı bildirgeyi silerek yeniden düzenleyebilir. Süre, bildirgenin gönderildiği tarihten değil işten ayrılma tarihinden başlar.

Dikkat: 10 günlük düzeltme penceresi işten ayrılma tarihinden itibaren işler. Bildirimi gönderir göndermez kodu kontrol edin. Hata fark edilirse işten ayrılma tarihini izleyen 10 gün dolmadan e-Sigorta üzerinden düzeltin.

10 Günlük Yasal Süre Sonrası Düzeltme: SGK ve İŞKUR Yolu

İşten ayrılma tarihini izleyen 10 gün geçtikten sonra e-Sigorta üzerinden düzeltme artık mümkün değildir. Bu durumda somut olaya göre aşağıdaki başvuru yolları değerlendirilir:

  1. SGK İl Müdürlüğü’ne başvuru: İşverenin yazılı dilekçeyle ilgili SGK birimine başvurması gerekir.
  2. İŞKUR’a başvuru: Düzeltmenin işsizlik ödeneği hakkını etkilemesi hâlinde talep İŞKUR’a da yöneltilmelidir.
  3. İş mahkemesi yolu: Taraflar arasında anlaşmazlık varsa son başvuru yolu iş mahkemesidir. Mahkeme kararıyla kod değişikliği ve buna bağlı haklara erişim sağlanabilir.

İşveren İçin SGK İşten Ayrılış Bildirimi Süreci

SGK işten ayrılış bildirimini doğru yapmak için takip edilmesi gereken adımlar:
1. Sözleşme tipini doğrulayın: Çalışanın belgelerine bakarak sözleşmenin belirsiz süreli mi belirli süreli mi olduğunu netleştirin.
2. Feshin kaynağını netleştirin: Ayrılma kararı çalışandan mı, işverenden mi geliyor? Bu iki durumda kullanılacak kodlar tamamen farklıdır.
3. Haklı neden var mı kontrol edin: Çalışan haklı fesih gerekçesi öne sürüyorsa olayın gerçek nedenini ve ilgili belgeleri birlikte değerlendirin. İstifa dilekçesi veya belirli bir belgenin bulunmaması doğrudan kod 03 seçilmesini gerektirmez. Kod seçiminin gerçek fesih nedenine uygun olması esas alınmalıdır.
4. e-Sigorta’ya girin: Ayrılış bildirimini hizmet akdinin sona erdiği tarihi izleyen 10 gün içinde e-Sigorta üzerinden kaydedin.
5. Kodu onaylayın: Göndermeden önce seçilen kodu ve sözleşme bilgilerini son kez kontrol edin.
Kontrol listesi:

  • İş sözleşmesinin belirsiz mi belirli mi süreli olduğu doğrulandı
  • Feshin işçi mi işveren mi tarafından yapıldığı netleştirildi
  • Haklı fesih gerekçesi araştırıldı
  • Kod doğruluğu onaylandı
  • Bildirim işten ayrılma tarihini izleyen 10 gün içinde tamamlandı
  • Çalışanla yazılı tutanak düzenlendi (istifa dilekçesi veya fesih bildirimnamesi)

Çalışan offboarding sürecini sistematik bir akışa oturtmak, SGK bildirimini ve kod seçimini de bu akışın içine dahil eder. Çalışan sayısı arttıkça her vakayı tek tek takip etmek güçleşir. Datassist’in SGK danışmanlığı ve Dakika bordro platformu, işten çıkış süreçlerinde doğru kod seçimini otomatikleştirerek hata riskini en aza indirir.

Kod 03 ile Çalışanın Hakları

SGK kaydında kod 03 görülmesi, hakların tek başına bu kodla belirlendiği anlamına gelmez. Aşağıdaki tablo, gerçek fesih nedeninin olağan istifa olduğu durumda genel görünümü özetler:

Hak Kod 03’te Durum Açıklama
Kıdem tazminatı Kural olarak ödenmez Gerçek fesih nedeni olağan istifaysa kıdem tazminatı doğmaz
İhbar tazminatı Ödenmez Çalışan ihbar süresine uymak zorunda
İşsizlik ödeneği Kural olarak alınamaz Olağan istifada ödenek bağlanmaz. Gerçek neden ve diğer kanuni koşullar ayrıca değerlendirilir
Yıllık izin ücreti Ödenir Kullanılmayan izin günleri paraya çevrilir
Birikmiş maaş ve alacaklar Ödenir Ödenmemiş ücret, prim, mesai vb.

Kıdem Tazminatı İstisnası

Olağan istifada kıdem tazminatı kural olarak ödenmez. Ancak kod 03, gerçek fesih nedeninden doğan hakkı kendiliğinden ortadan kaldırmaz. Çalışan haklı fesih veya irade sakatlığı iddiasını destekleyen kayıtlarla işverenden düzeltme ve alacak talebinde bulunabilir. Arabuluculukta çözülemeyen uyuşmazlıklar yargıya taşınabilir.
Bu durum özellikle işveren baskısıyla alınan istifa beyanlarında gündeme gelebilir. Uyuşmazlıkta istifa beyanının koşulları, yazışmalar, ücret kayıtları ve diğer deliller birlikte değerlendirilir. Hak ve bildirim kodu gerçek fesih nedenine göre belirlenir.

Uzman Görüşü: Datassist bordro ekibinin deneyimine göre “istifa baskısı” iddialarına dayanan iş davaları giderek artmaktadır. İşverenler için en güvenli yol, istifanın gerçekten gönüllü olduğunu belgelemek ve doğru kodu seçmektir. Hatalı bir kod, sonradan kötü niyete delil oluşturabilir.

İstifa Dışında Kıdem Tazminatı Doğuran İşçi Feshi Halleri

Çalışanın kendi iradesiyle ayrıldığı her durum kod 03 değildir. Bazı özel hallerde işçi iş sözleşmesini kendisi feshetse bile kıdem tazminatına hak kazanır ve bildirimde 03 yerine duruma özgü kod kullanılır:

  • Kadın işçinin evlenmesi (kod 13): Kadın çalışan, evlilik tarihinden itibaren bir yıl içinde evlilik gerekçesiyle ayrılırsa ve en az bir yıllık kıdemi varsa kıdem tazminatına hak kazanır.
  • Askerlik (kod 12): Muvazzaf askerlik nedeniyle ayrılan çalışan kıdem tazminatı alır, ancak ihbar tazminatı doğmaz.
  • Emeklilik, yaşlılık aylığı veya toptan ödeme (kod 08): Yaşlılık aylığı ya da toptan ödeme almak amacıyla ayrılan çalışan kıdem tazminatına hak kazanır.
  • Yaş dışındaki emeklilik şartlarının tamamlanması (kod 14): Bu durum sigortalının ilk sigortalılık tarihine ve tabi olduğu mevzuata göre değişiklik gösterir. Yaş dışındaki ilgili sigortalılık süresi ve prim günü şartlarını tamamlayıp SGK’dan alınan yazıyla ayrılan çalışan kıdem tazminatına hak kazanabilir.

Bu hallerde 03 yerine duruma özgü kodun seçilmesi, hem çalışanın kıdem tazminatı hakkının korunması hem de işverenin kayıtlarının doğru olması açısından önemlidir.

Sıkça Sorulan Sorular

SGK kodu 03 ne anlama gelir?

SGK çıkış kodu 03, belirsiz süreli iş sözleşmesinin işçi tarafından feshi anlamına gelir. Çalışanın herhangi bir haklı neden öne sürmeksizin kendi iradesiyle istifa ettiği durumu ifade eder.

Kod 03 ile işsizlik maaşı alınır mı?

Olağan istifayı gösteren kod 03 ile işsizlik ödeneği kural olarak alınamaz, haklı fesih ve itiraz durumlarının ayrıntıları için istifa sonrası haklar rehberindeki işsizlik ödeneği bölümünü inceleyebilirsiniz.

İşverenim kod 03 yerine farklı bir kod girmeliydi, ne yapabilirim?

Haklı fesih gerekçeniz varsa gerçek fesih nedenine uygun kod 23, 24 veya 25 olabilir. İşvereninizden düzeltme talep edebilir, işsizlik ödeneği yönünden İŞKUR’a itiraz edebilir ve uyuşmazlık sürerse yargı yollarına başvurabilirsiniz. Ayrıntılar için istifa sonrası haklar rehberini inceleyebilirsiniz.

Hatalı girilen SGK çıkış kodu nasıl düzeltilir?

İşveren, bildirimin gönderildiği tarihten bağımsız olarak işten ayrılma tarihini izleyen 10 gün içinde e-Sigorta sistemi üzerinden düzeltme yapabilir. Bu 10 gün geçtikten sonra ilgili SGK birimine başvurulur. Düzeltmenin işsizlik ödeneğini etkilemesi hâlinde İŞKUR’a da başvuru yapılabilir. Uyuşmazlık sürerse yargı yolları değerlendirilir.

Kod 03 ile kıdem tazminatı alınabilir mi?

Olağan istifada kıdem tazminatı kural olarak doğmaz. Ancak kod 03 gerçeğe aykırı bildirilmişse hak, gerçek fesih nedenine göre değerlendirilir. İşverenle düzeltme ve arabuluculuk yoluyla çözülemeyen uyuşmazlıklarda yargı yoluna başvurulabilir.

Kod 03 ile kod 23, 24 veya 25 arasındaki temel fark nedir?

Kod 03, belirsiz süreli iş sözleşmesinin işçi tarafından olağan feshi kaydıdır. Kod 23, 24 ve 25 ise 4857 sayılı İş Kanunu’nun 24. maddesindeki sırasıyla zorlayıcı neden, sağlık nedeni ve işverenin ahlak ve iyi niyet kurallarına aykırı davranışı nedeniyle işçi feshini gösterir. Kod, hakkın tek başına kaynağı değildir. Kıdem tazminatı ve işsizlik ödeneği gerçek fesih nedeni ile diğer kanuni koşullara göre değerlendirilir.

Önemli Çıkarımlar

  • 03 SGK çıkış kodu, belirsiz süreli iş sözleşmesinin işçi tarafından herhangi bir haklı neden gösterilmeksizin feshidir.
  • Olağan istifada kıdem tazminatı ve işsizlik ödeneği kural olarak doğmaz, ihbar tazminatı ödenmez. Kullanılmayan yıllık izin ücreti ve birikmiş ücret alacakları ise ödenir. Hatalı bildirilen kod, gerçek fesih nedeninden doğan hakları tek başına ortadan kaldırmaz.
  • Haklı fesih gerekçesi varsa gerçek nedene uygun 23, 24 veya 25 kodu seçilmelidir. Yanlış kod seçimi düzeltme, itiraz ve uyuşmazlık riski doğurur.
  • Hatalı kod için işten ayrılma tarihini izleyen 10 günlük düzeltme penceresi mevcuttur. İşveren bu süre içinde e-Sigorta üzerinden düzeltme yapabilir. Süre geçtikten sonra ilgili SGK birimine, işsizlik ödeneği etkileniyorsa İŞKUR’a başvurulabilir.
  • Kod seçimi öncesinde sözleşme tipini, feshin kaynağını ve haklı neden varlığını her vakada ayrı ayrı değerlendirin.
  • Datassist SGK danışmanlığı ve Dakika platformu, işten çıkış süreçlerinde kod seçimini daha tutarlı ve izlenebilir hale getirir.

SGK Çıkış Kodu 03 Rehberi: Özet

Kod 03 yanlış seçildiğinde çalışanın kıdem tazminatı ve işsizlik ödeneği başvurularını, ayrıca uyuşmazlıktaki ispat sürecini olumsuz etkileyebilir, ancak gerçek fesih nedeninden doğan hakları kendiliğinden ortadan kaldırmaz. Her işten çıkış vakasında sözleşme tipini, feshin kaynağını ve haklı neden varlığını ayrı ayrı değerlendirmek gerekir. İşten ayrılma tarihini izleyen 10 günlük e-Sigorta düzeltme penceresi kısa olduğu için bildirimi ilk seferinde gerçek fesih nedenine uygun yapmak en güvenli yoldur.
Datassist’in SGK danışmanlığı hizmeti ve Dakika bordro platformu, işten çıkış bildiriminin başından sonuna kadar doğru kod seçimini destekler. SGK bildirimleri, kıdem hesaplamaları ve tazminat süreçlerinde uzman desteğe ihtiyaç duyuyorsanız Datassist ile iletişime geçin.

Bu içerik bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki danışmanlık yerine geçmez. Güncel mevzuat değişiklikleri için resmi kaynakları takip ediniz.


İlgili İçerikler

Daha Fazla İçerik Keşfet

Bordro ve personel yönetim çözümlerimiz hakkında teklif alın

30 yıla yaklaşan bordro ve personel yönetim çözümleriyle şirketiniz için en doğru çözümleri bulmak için hemen formu doldurun.